Kategori: Makaleler

Güçlenmek İçin Ne Yapabilirim? Tarihten Günümüze Bütüncül Bir Yol Haritası Güç kavramının kısa tarihi: Aretê’den öz-belirlemeye Güç, Antik Yunan’da aretê yani erdem ve yetkinlikle eş anlamlıydı; insanın potansiyelini eylemde gerçekleştirmesi asıl güç sayılıyordu. Stoacılar için güç, dış koşullar değil, yargılarımız üzerindeki hâkimiyetti. Ortaçağ’da güç, ilahi düzen ve itaat bağlamında yorumlandı. Modern çağda ise bireysel irade, üretkenlik ve disiplin öne çıktı; Nietzsche, “kendi olma cesareti”ni güçle ilişkilendirdi, Foucault iktidarın gündelik pratiklerde nasıl işlediğini gösterdi. 20. yüzyılın sonlarına gelindiğinde psikoloji literatürü öz-yeterlik, dayanıklılık ve içsel motivasyon gibi kavramlarla kişisel gücü ölçmeye ve geliştirmeye odaklandı. Bugün akademik tartışmalar, gücün yalnızca fiziksel ya da…

Güçlendirme Desteği Ne Kadar? İnsan Psikolojisinin Görünmeyen Denge Noktası Bir psikolog olarak bazen kendime şu soruyu sorarım: “Bir insanın gerçekten güçlü hissetmesi ne kadar dış destekle, ne kadar içsel kaynakla ilgilidir?” Günümüzde “güçlendirme desteği” kavramı hem bireysel hem de toplumsal düzeyde giderek daha fazla konuşuluyor. Fakat bu destek ne kadar etkili, ne kadar gerekli ve ne kadar sürdürülebilir? Bu soruların yanıtı, insan davranışının bilişsel, duygusal ve sosyal katmanlarında gizlidir. Bilişsel Psikoloji Perspektifinden Güçlendirme Güçlendirme desteği bilişsel düzeyde, bireyin kendi yeterliliğine dair inanç sistemleriyle yakından ilişkilidir. Albert Bandura’nın öz-yeterlik kuramı bu konuda önemli bir temel oluşturur. İnsan, başarabileceğine inanmadığı sürece en…

Kalp Sızlaması Ağrısı Neden Olur? Küresel ve Yerel Duyguların Kesiştiği Nokta Bazı hisler vardır, coğrafyaya, dile ya da kültüre sığmaz. “Kalp sızlaması” da bunlardan biridir. Bu yazıyı yazarken amacım, sadece tıbbi bir açıklama sunmak değil; farklı kültürlerde, farklı yüreklerde bu sızının nasıl hissedildiğini konuşmak. Çünkü kalp sızısı, evrensel bir acı gibi görünse de, herkesin kalbinde başka bir anlam taşır. Gelin, hem dünyanın dört bir yanından hem de kendi içimizden bu sızının izini birlikte sürelim. Kalp Sızlaması Gerçekte Ne Anlama Gelir? Tıbbi açıdan bakıldığında kalp sızlaması, göğüs bölgesinde hissedilen kısa süreli, keskin bir ağrıdır. Bu bazen kas spazmı, bazen stres, bazen…

Gres Yağı Nasıl Kullanılır? Öğrenmenin Yağlayıcı Gücü Üzerine Pedagojik Bir İnceleme Bir eğitimci için öğrenme, hareket eden bir makineye benzer. Her öğrenci bir dişli, her bilgi bir bağlantı, her deneyim ise sistemi dönmeye devam ettiren enerjidir. Fakat bu sistemin sağlıklı çalışabilmesi için bir şeye daha ihtiyaç vardır: yağ. Tıpkı bir motorun sürtünmesiz işlemesini sağlayan gres yağı gibi, öğrenme süreçlerinin de akıcı, esnek ve dayanıklı kalması için uygun “pedagojik yağlara” ihtiyacı vardır. Peki gres yağı nasıl kullanılır? sorusu yalnızca teknik bir işlem midir, yoksa öğrenmenin doğasına dair metaforik bir ipucu da taşır mı? Gres Yağı ve Öğrenme: Sürtünmesiz Bir Zihinsel Süreç…

Grafit Elmasa Nasıl Dönüşür? Psikolojik Bir Dönüşümün Anatomisi Bir psikolog olarak zihnimde hep şu soru yankılanır: İnsanı gerçekten dönüştüren şey nedir? Bazen bir danışanın sessizce yere bakan gözlerinde, bazen bir başkasının iç hesaplaşmasında bu sorunun cevabını ararım. İşte o anda aklıma hep aynı metafor gelir: grafitin elmasa dönüşümü. Bilim bize bunun yoğun basınç ve sıcaklık altında gerçekleştiğini söyler. Peki, insan ruhu da benzer koşullarda, psikolojik basınç ve duygusal sıcaklık altında kendi “elmasına” dönüşür mü? 1. Bilişsel Psikoloji Boyutu: Düşünce Kalıplarının Basıncı Grafit, karbondan oluşur; tıpkı bizim de düşüncelerimizin, inançlarımızın ve zihinsel temellerimizin içsel atomlardan oluştuğu gibi. Bilişsel psikoloji açısından baktığımızda,…